نگهدارنده ثابت یا fixed retainer، وسیلهای است که پس از اتمام درمان با ارتودنسی برای حفظ موقعیت دندانها به کار میرود. این نوع نگهدارندهها به دلیل دوام و کارایی بالا، به گزینهای محبوب برای بسیاری از بیماران و متخصصان ارتودنسی تبدیل شدهاند. در این مقاله، به بررسی مزایا و معایب استفاده از نگهدارنده ثابت، تفاوتهای آن با نگهدارندههای قابل جابجایی و نحوهی مراقبت از آن میپردازیم.
نگهدارنده ثابت چیست؟
نگهدارنده پیوندی دائمی یا نگهدارنده ثابت وسیلهای است که دندانها را پس از اتمام دوره درمان ارتودنسی در جای خود نگه میدارد. این وسیله بهطور دائمی در دهان قرار میگیرد و به پشت دندانهای جلو با استفاده از سیم فلزی وصل میشود. معمولاً نگهدارنده ثابت پشت دندانهای فک پایین نصب میشود زیرا احتمال شکستگی و آسیب دیدگی آن در این ناحیه کمتر است. این نگهدارندهها به دلیل ساختار فلزی و نوع پیوندشان به دندانها، میتوانند تا ۲۰ سال یا بیشتر در دهان باقی بمانند. همچنین، این نوع نگهدارندهها بهطور خاص برای حفظ وضعیت دندانها پس از درمان ارتودنسی طراحی شدهاند و از بازگشت دندانها به موقعیت قبلی خود جلوگیری میکنند. برخلاف نگهدارندههای قابل جابجایی که ممکن است به دلیل فراموشی استفاده یا عدم استفاده صحیح، اثرگذاری خود را از دست بدهند، نگهدارندههای ثابت همیشه در دهان قرار دارند و عملکرد مداوم و مؤثری دارند.
چرا استفاده از fixed retainer توصیه میشود؟
استفاده از نگهدارنده ثابت به دلایل مختلفی توصیه میشود. برای مثال، برخی از ارتودنتیستها معتقدند که fixed retainer نسبت به نگهدارندههای قابل جابجایی عملکرد بهتری دارند. این نگهدارندهها به بیمار کمک میکنند تا نیازی به یادآوری مداوم برای استفاده از نگهدارندههای قابل جابجایی نداشته باشند. این ویژگی بهخصوص برای افرادی که دچار مشکلات حافظه یا حرکتی هستند، بسیار مفید است. علاوه بر این، نگهدارندههای ثابت به دلیل دوام بالای خود، نیاز به تعویض مکرر ندارند. این مسئله میتواند هزینههای بلندمدت نگهداری از دندانها را کاهش دهد. همچنین، این نوع نگهدارندهها معمولاً توسط بیماران بیشتر تحمل میشوند زیرا نیازی به قرار دادن و برداشتن مداوم ندارند و به طور مداوم در دهان قرار دارند. بهویژه برای بیمارانی که فعالیتهای ورزشی یا اجتماعی زیادی دارند و نمیخواهند نگران نگهدارندههای خود باشند، نگهدارندههای ثابت یک راهحل عالی محسوب میشوند.
مزایای نگهدارنده ثابت (Fixed Retainer)
نگهدارندههای ثابت دارای مزایای بسیاری هستند که آنها را به گزینهای مناسب برای حفظ نتایج درمان ارتودنسی تبدیل میکند. برخی از این مزایا عبارتند از:
-
عدم نیاز به یادآوری: یکی از بزرگترین مزایای نگهدارنده ثابت یا fixed retainer این است که نیازی به یادآوری برای استفاده از آن وجود ندارد. برخلاف نگهدارندههای قابل جابجایی که نیاز به قرار دادن و برداشتن مداوم دارند، نگهدارندههای ثابت همیشه در دهان قرار دارند. این ویژگی بهخصوص برای کودکانی که ممکن است فراموش کنند از نگهدارندههای قابل جابجایی استفاده کنند، بسیار مفید است.
-
عدم دید: این نوع نگهدارنده در قسمت پشت دندانها قرار میگیرد و از دید دیگران پنهان است. این ویژگی برای کسانی که نمیخواهند وسیلهای در دهانشان مشخص باشد، بسیار جذاب است. این امر به ویژه برای بزرگسالانی که به دنبال حفظ ظاهر حرفهای خود هستند، اهمیت دارد.
-
دوام بالا: نگهدارندههای ثابت به دلیل استفاده از مواد مقاوم و نصب حرفهای، دوام بالایی دارند و میتوانند تا ۲۰ سال یا بیشتر در دهان باقی بمانند. این دوام بالا باعث میشود که نیاز به تعویضهای مکرر بهطور چشمگیری کاهش یابد، که این مسئله نیز به کاهش هزینههای بلندمدت کمک میکند.
-
کاهش نیاز به ویزیتهای متوالی: با توجه به اینکه نگهدارندههای ثابت معمولاً نیاز به تعویض یا تنظیم مکرر ندارند، تعداد ویزیتهای پیگیری نیز کاهش مییابد. این امر نه تنها هزینهها را کاهش میدهد، بلکه باعث صرفهجویی در زمان بیمار نیز میشود.
-
حفظ نتایج درمانی: یکی دیگر از مزایای کلیدی نگهدارندههای ثابت یا fixed retainer این است که به حفظ نتایج درمان ارتودنسی کمک میکنند. با توجه به اینکه این نگهدارندهها به طور دائمی در دهان قرار دارند، دندانها به مرور زمان کمتر جابهجا میشوند و نتایج درمان ارتودنسی به خوبی حفظ میشود.
معایب نگهدارنده ثابت (Fixed Retainer)
هرچند که نگهدارنده ثابت دارای مزایای بسیاری است، اما معایبی نیز دارد که باید مورد توجه قرار گیرد:
-
مشکل در نظافت دندانها: یکی از بزرگترین معایب نگهدارنده ثابت یا fixed retainer این است که میتواند تمیز کردن دندانها را دشوار کند. سیمهای فلزی ممکن است مواد غذایی را به دام بیاندازند و همین مسئله میتواند منجر به بروز پوسیدگی و بیماریهای لثه شود. بیماران باید توجه ویژهای به بهداشت دهان و دندان خود داشته باشند و از ابزارهای خاصی مانند نخ دندان یا مسواکهای بین دندانی استفاده کنند.
-
احساس ناراحتی: برخی از افراد ممکن است هنگام تماس زبان با سیمهای فلزی احساس ناراحتی کنند. این مسئله ممکن است با گذر زمان کاهش یابد، اما در برخی موارد همچنان ممکن است آزاردهنده باشد. برای برخی افراد، تطبیق با وجود نگهدارنده های ثابت ممکن است چند هفته یا حتی چند ماه طول بکشد.
-
هزینهی بالا: هزینه نصب و نگهداری نگهدارنده های ثابت یا fixed retainer بیشتر از نگهدارندههای قابل جابجایی است. با این حال، هزینههای طولانی مدت ممکن است کمتر باشد، زیرا نیاز به تعویض مکرر ندارد. این مسئله برای بیمارانی که به دنبال راهحلهای اقتصادیتر هستند، ممکن است به عنوان یک مانع مطرح شود.
-
امکان شکستگی یا خمیدگی: با اینکه نگهدارندههای ثابت به دلیل دوام بالای خود شناخته شدهاند، اما در برخی موارد ممکن است دچار شکستگی یا خمیدگی شوند. این مشکل معمولاً در صورت تماس با مواد غذایی بسیار سفت یا در اثر ضربه رخ میدهد. در چنین مواردی، بیمار نیاز به مراجعه به متخصص ارتودنسی و تعویض یا تعمیر نگهدارنده خواهد داشت.
-
نیاز به تعویض در صورت مشکلات دهانی: در برخی موارد نادر، ممکن است بیمار به دلایل بهداشتی نیاز به تعویض یا برداشتن نگهدارنده های ثابت یا fixed retainer داشته باشد. برای مثال، در صورت بروز بیماریهای لثه یا پوسیدگیهای شدید، متخصص ارتودنسی ممکن است تصمیم به برداشتن نگهدارنده بگیرد تا درمانهای لازم انجام شود.
مراقبت و نظافت fixed retainer
مراقبت از fixed retainer بسیار مهم است زیرا عدم توجه به بهداشت دهان و دندان میتواند منجر به مشکلات جدی شود. برخی از توصیهها برای مراقبت از نگهدارنده های ثابت عبارتند از:
مسواک زدن منظم
برای تمیز نگهداشتن دندانها و نگهدارنده، باید حداقل دو بار در روز مسواک بزنید. استفاده از مسواکهای بین دندانی میتواند به تمیز کردن فواصل بین دندانها و سیمهای نگهدارنده کمک کند. همچنین، استفاده از خمیردندانهای حاوی فلوراید میتواند به کاهش خطر پوسیدگی کمک کند.
استفاده از نخ دندان
استفاده از نخ دندان یا ابزارهای مخصوص تمیز کردن بین دندانی حداقل یک بار در روز ضروری است. این کار به حذف پلاکها و جلوگیری از تشکیل جرم کمک میکند. برای بیمارانی که با استفاده از نخ دندان معمولی مشکل دارند، میتوانند از نخ دندانهای مخصوص برای نگهدارندههای ثابت استفاده کنند.
پرهیز از مواد غذایی سفت و چسبناک
خوردن مواد غذایی سفت و چسبناک میتواند به نگهدارنده آسیب برساند. بهتر است از این نوع مواد غذایی خودداری کنید تا نگهدارنده دچار خمیدگی یا شکستگی نشود.
ویزیتهای منظم
حتی اگر نگهدارنده ثابت به تعویض یا تنظیم مکرر نیاز ندارد، باید بهطور منظم برای بررسی وضعیت نگهدارنده و دندانها به متخصص ارتودنسی مراجعه کنید. این ویزیتها به شناسایی زودهنگام مشکلات احتمالی و پیشگیری از بروز مشکلات جدی کمک میکند.
استفاده از دهانشویه
استفاده از دهانشویههای ضدعفونیکننده میتواند به کاهش تجمع باکتریها در اطراف نگهدارنده و دندانها کمک کند. این کار به جلوگیری از بروز بیماریهای لثه و پوسیدگی دندان کمک میکند.
هزینه نگهدارنده های ثابت
هزینه نصب نگهدارنده ثابت معمولاً بین ۱۵۰ تا ۵۰۰ دلار متغیر است. این هزینه شامل نصب اولیه و همچنین تعویض احتمالی در صورت شکستگی یا خمیدگی نگهدارنده میشود. برخی از بیمههای دندانپزشکی ممکن است بخشی از این هزینه را پوشش دهند، بنابراین بهتر است قبل از تصمیمگیری، با شرکت بیمه خود مشورت کنید.
در صورت هرگونه سوال و یا ابهام پیرامون استفاده از نگهدارنده ثابت یا fixed retainer در ارتودنسی می توانید هم اکنون با همکاران و دوستان ما از وب سایت خانم دکتر پروین خرازی، در ارتباط باشید.
همچنین برای کسب اطلاعات بیشتر و مشاوره به مطب دکتر پروین خرازی مراجعه کنید
