تنفس دهانی و عوامل ایجاد کننده

عوامل ایجاد کننده تنفس دهانی

 

تنفس از طریق دهان حالتی غیر عادی از تنفسی است که فرد به جای نفس کشیدن از طریق بینی، از راه دهان نفس می کشد. در این حالت دهان فرد به صورت مداوم باز بوده تا جریان دم و بازدم از طریق دهان ایجاد شود. این نوع تنفس تا زمانی که تبدیل به عادت نشود مشکلی ایجاد نمی کند. تنفس از راه دهان معمولا در کودکان بروز می کند که اگر درمان نشود و به صورت عادت تنفسی باقی بماند می تواند مشکلات متعددی را ایجاد کند. حفره دهان دارای فلور میکروبی متنوع است.

عفونت‌های باکتریایی اولیه مخاط دهان به ندرت به دلیل نقش محافظتی اپیتلیوم دهان بر بافت‌های زیرین، ویژگی‌های ضد باکتریایی بزاق و پاسخ‌های ایمنی فاگوسیت‌ها ایجاد می‌شوند. با این حال، اگر مخاط دهان به دلیل بهداشت نامناسب دهان، ضربه، استعمال دخانیات، سوء مصرف الکل، نفس کشیدن از دهان یا هر محرک دیگری مختل شود، خطر عفونت های باکتریایی اولیه افزایش می یابد.

 

نفس کشیدن از طریق دهان

 

معایب تنفس از طریق دهان نسبت به تنفس با بینی

 

هنگامی که فرد به جای تنفس با بینی با دهان نفس می کشد، مشکلات زیادی را ممکن است تجربه کند. یکی از مهم ترین نقش های تنفس از طریق بینی مربوط به حفظ ساختار فک می­باشد. هنگامی که فرد با بینی نفس می کشد، زبان به کام چسبیده و موجب شکل گرفتن قالب فک بالا می گردد. بنابراین افرادی که به صورت عادت و مداوم دم و بازدم دهانی دارند، ممکن است فک بالای آنها دچار تغییرات ساختاری گردد. همچنین هنگامی که فرد از طریق بینی نفس می کشد، به دلیل وجود مژک های بینی، هوا تصفیه شده وارد ریه و نای می شود. اما هنگامی که تنفس از راه دهان انجام می­شود، هوا همراه با ذرات و آلاینده ها وارد دهان شده و موجب از بین رفتن بزاق، خشک شدن دهان و پوسیدگی دندان ها می گردد.

از دیگر معایب تنفس دهانی می توان به اختلال در الگوی خواب و کاهش کیفیت آن اشاره کرد. همچنین تنفس از دهان می تواند الگوی تنفس در خواب را نیز تحت تاثیر قرار داده و موجب خر و پف گردد. همچنین تنفس با دهان می تواند باعث کاهش اکسیژن خون گردد که این امر نیز به نوبه خود موجب نارسایی قلبی و افزایش فشار خون می­شود. به علاوه تغییرات ظاهری که نفس کشیدن از طریق دهان مخصوصا در کودکان می تواند ایجاد کند شامل صورت بلند و باریک، لبخند لثه ای، دهان باریک، به هم ریختگی دندانی و مال اکلوژن می­باشد.

 

تاثیر تنفس از طریق دهان بر روی بهداشت دهان و دندان

 

از مهمترین مشکلاتی که نفس کشیدن از دهان می تواند ایجاد کند، تحت تاثیر قرار دادن بهداشت دهان و دندان است. هنگامی که فرد با دهان نفس می کشد موجب خشک شدن بزاق دهان می گردد. در این حالت بزاق نمی تواند باکتری های دهان و دندان را به خوبی از بین ببرد و این امر موجب پوسیدگی دندان ها می شود. به علاوه ممکن است باعث بروز بوی بد دهان، بیماری های التهاب لثه و عفونت گوش و گلو گردد. بنابراین دندان ها از جمله قسمت های بدن هستند که بیشترین آسیب را در تنفس از طریق دهان متحمل می شوند.

 

نحوه نفس کشیدن از طریق دهان

 

دلایل ایجاد کننده

 

مهم ترین علت ایجاد ذم و بازدم از دهان، گرفتگی یا انسداد مجاری بینی است. هنگامی که مجاری بینی دچار گرفتگی می شود، عمل تنفس با مشکل روبرو شده و بدن به صورت خودکار راه دوم تنفس یعنی نفس کشیدن از طریق دهان را جایگزین می­کند. عواملی که می­توانند موجب گرفتگی بینی شوند عبارت‌اند از :

  گرفتگی بینی به دلیل آلرژی و یا سرماخوردگی، پولیپ بینی، انحراف بینی، بزرگ شدن آدنوئید ها و داشتن تومور که بسیار نادر است. البته در کودکان ممکن است نفس کشیدن با دهان از روی عادت انجام شود. از دیگر دلایل ایجاد تنفس با دهان وضعیت و ساختار فک ها است. هنگامی که دندان ها به صورت صحیح روی هم قرار نگیرند و فرد دارای مشکلات بایت باشد، لب­ها مخصوصا در هنگام خواب به طور کامل بسته نشده و تنفس از طریق دهان صورت می گیرد. افراد یا کودکانی که از لوزه رنج می­برند نیز ممکن است دارای نفس کشیدن با دهان باشند.

از دیگر دلایلی که می تواند موجب بروز تنفس از دهان گردد، آپنه یا اختلالات تنفسی در خواب است. عواملی عصبی و استرسی می تواند آپنه را تشدید نمایند. بنابراین قرار گرفتن در شرایط روحی و عصبی شدید، می تواند باعث بروز تنفس از طریق دهان شود. از دیگر علائمی که می توانند احتمال بروز تنفس از طریق دهان را افزایش دهند شامل این موارد می باشند : آسم، تب یونجه، آلرژی های مزمن، عفونت های سینوسی، اضطراب و استرس.

 

درمان تنفس از طریق دهان

 

برای درمان تنفس از دهان ابتدا باید علت آن تشخیص داده شود. چرا که درمان این عارضه بسیار به علت آن بستگی دارد. از معمول ترین روش ها برای درمان تنفس از طریق دهان، استفاده از قرص ها و داروهایی است که موجب کاهش آلرژی و گرفتگی بینی می شوند. این داروها معمولا در دسته آنتی هیستامین ها قرار می گیرند. همچنین استفاده از اسپری های مرطوب کننده بینی نیز می تواند باعث کاهش التهابات بینی و سوزش آن گردد. برای آن دسته از افرادی که به علت آپنه دچار دم و بازدم از طریق دهان می شوند، پزشک معمولا ماسک های مخصوصی تجویز می کند که بر روی دهان قرار می گیرند و موجب ایجاد جریان هوا در مجاری تنفسی می گردند. نوشیدن مایعات زیاد برای جلوگیری از خشکی دهان و کنترل آن در تنفس از طریق دهان نیز توصیه می­شود.

 

گرفتگی بینی مهم ترین دلیل تنفس از طریق دهان

 

معاینه کامل فک و دندان توسط دندانپزشک نیز می تواند در تعیین علت این عارضه و رفع آن موثر باشد( مخصوصا در کودکان ). چرا که بسیاری از ناهنجاری های فک مانند جلو بودن فک بالا یا فک پایین موجب عدم قرارگیری صحیح دندان ها بر روی یکدیگر می­شود. بنابراین معمولا لب ها نیز روی هم قرار نگرفته و موجب باز بودن دهان و در نتیجه دم و بازدم از دهان می گردد.

 

درمان تنفس از طریق دهان در کودکان

 

همانطور که اشاره شد نفس کشیدن از دهان بیشتر در کودکان بروز می کند که علل مختلفی دارد. به طور کلی ممکن است درمان این نوع تنفس در کودکان همراه با عمل جراحی باشد. به عنوان مثال اگر لوزه ها علت ایجاد نفس کشیدن از طریق دهان باشند، می توان آنها را از طریق جراحی خارج کرد. استفاده از ابزار های دندانپزشکی یکی دیگر از راهکارهای درمانی برای مقابله با این نوع تنفس محسوب می شود. این ابزار ها می توانند به گشاد شدن کام و مجاری هوا در کودکان کمک کنند و تنفس از طریق بینی را برای آنها ممکن سازند. اگر مشکل تنفسی مربوط به ناهنجاری های فک و به هم ریختگی دندان ها باشد، راهکار درمانی استفاده از ارتودنسی است. بنابراین با توجه به علت می توان روش های موثری را برای درمان این عارضه توصیه کرد.

 

تنفس با دهان در کودکان

 

ارتودنسی چگونه موجب درمان تنفس از طریق دهان می گردد

 

ارتودنسی یکی از درمان های موثر برای نفس کشیدن از دهان در کودکان به شمار می رود. معمولا کودکانی که دارای مال اکلوژن هستند یا دارای اوربایت یا آندربایت هستند بیشتر به نفس کشیدن از طریق دهان مبتلا می شوند. با انجام ارتودنسی ناهنجاری های فک در انواع بایت های دندانی برطرف شده و ساختار فک حالت نرمال خود را پیدا می­کند. در این حالت دندان ها می توانند بر روی هم قرار گیرند  و دم و بازدم از طریق دهان را کاهش دهند. همچنین ارتودنسی در افراد بزرگسال نیز یک راه درمانی برای این عارضه به شمار می رود، پس در صورت هرگونه سوال و یا ابهام درباره عوامل ایجاد کننده تنفس دهانی می توانید هم اکنون با همکاران و دوستان ما از وب سایت  خانم دکتر پروین خرازی، در ارتباط باشید.

همچنین برای کسب اطلاعات بیشتر و مشاوره به مطب دکتر پروین خرازی مراجعه کنید.