ارتودنسی در بیماران دارای ایمپلنت و پروتزهای ثابت

هماهنگی درمان، زمان‌بندی و چالش‌ها

مقدمه

درمان ارتودنسی در بیمارانی که دارای ایمپلنت یا پروتزهای ثابت هستند، یکی از چالش‌برانگیزترین بخش‌های درمان‌های دندانی است. در چنین مواردی، دندان‌پزشک باید میان وضعیت موجود دندان‌ها، ایمپلنت‌های قبلی و طرح درمان ارتودنسی هماهنگی دقیقی ایجاد کند. زیرا برخلاف دندان طبیعی، ایمپلنت‌ها قابلیت جابه‌جایی orthodontic movement را ندارند و این موضوع می‌تواند بر طرح درمان تأثیر بگذارد.

تفاوت حرکت دندان طبیعی و ایمپلنت در درمان ارتودنسی

دندان طبیعی توسط الیاف لیگامان پریودنتال به استخوان فک متصل است و می‌تواند در پاسخ به نیروهای ارتودنسی، حرکت فیزیولوژیک داشته باشد.
اما ایمپلنت دندانی مستقیماً به استخوان فک جوش خورده (Osseointegrated) است و هیچ‌گونه لیگامانی ندارد؛ بنابراین تحت تأثیر نیروهای ارتودنسی حرکت نمی‌کند.
این ویژگی باعث می‌شود که در درمان ترکیبی ایمپلنت و ارتودنسی، ایمپلنت نقش «نقطه‌ی ثابت» یا Anchor را ایفا کند، نه دندانی که حرکت داده می‌شود.

نقش زمان‌بندی در موفقیت درمان

یکی از مهم‌ترین نکات در این بیماران، تعیین ترتیب مناسب درمان‌ها است. سه سناریوی کلی وجود دارد:

۱. ارتودنسی پیش از کاشت ایمپلنت:

در اکثر موارد، ابتدا ارتودنسی انجام می‌شود تا موقعیت دندان‌ها و فضاها اصلاح گردد و سپس ایمپلنت در محل دقیق و صحیح قرار گیرد.
این روش ایده‌آل‌ترین حالت است، زیرا ارتودنتیست می‌تواند فضای مناسب برای ایمپلنت را باز کند و موقعیت سه‌بعدی دقیق فک را آماده سازد.

2. ارتودنسی پس از کاشت ایمپلنت:

گاهی بیمار پیش‌تر ایمپلنت دریافت کرده است و سپس به درمان ارتودنسی نیاز پیدا می‌کند. در این حالت، چون ایمپلنت قابل حرکت نیست، برنامه‌ریزی حرکات سایر دندان‌ها باید با دقت انجام شود تا تداخل یا فشار به ایمپلنت وارد نشود.
در برخی موارد ممکن است لازم باشد طرح لبخند و اکلوژن (تماس دندانی) متناسب با موقعیت ثابت ایمپلنت بازطراحی شود.

3. درمان ارتودنسی هم‌زمان با ایمپلنت یا پروتز ثابت:

در موارد خاص، ممکن است ارتودنسی و ایمپلنت به‌صورت هم‌زمان برنامه‌ریزی شوند؛ مثلاً در بیماران با فقدان چند دندان یا بی‌نظمی شدید.
در این حالت همکاری نزدیک میان ارتودنتیست، جراح فک و ایمپلنتولوژیست ضروری است تا ترتیب و نیروهای واردشده کنترل‌شده و ایمن باشند.

چالش‌های ارتودنسی در بیماران دارای ایمپلنت و پروتز ثابت

درمان ارتودنسی در چنین بیمارانی با محدودیت‌هایی همراه است:

• عدم امکان حرکت ایمپلنت: ایمپلنت نمی‌تواند مانند دندان طبیعی جا‌به‌جا شود و ممکن است طرح ارتودنسی را محدود کند.

• تغییر در توزیع نیروها: وجود پروتزهای ثابت یا روکش‌های متصل می‌تواند باعث انتقال نامتوازن نیروها به دندان‌های مجاور شود.

• خطر آسیب به اتصال ایمپلنت: در صورت وارد شدن نیروهای ناخواسته، ممکن است پایداری استخوان اطراف ایمپلنت کاهش یابد.

• مشکلات زیبایی و اکلوژن: هماهنگی موقعیت دندان‌ها با پروتزهای ثابت موجود نیاز به بازبینی دقیق طرح لبخند دارد.

• هماهنگی بین تخصص‌ها: گاهی چند دندان‌پزشک باید هم‌زمان بر روی طرح درمان کار کنند (ارتودنتیست، پروستودنتیست، جراح ایمپلنت).

راهکارهای مدیریت بیماران دارای ایمپلنت در ارتودنسی

1.ارزیابی کامل پیش از شروع درمان: عکس پانورامیک، CBCT و مدل دیجیتال فک برای تحلیل موقعیت ایمپلنت و فضاها ضروری است.

2.طرح درمان مشترک: ارتودنتیست باید با ایمپلنتولوژیست و متخصص پروتز هماهنگی کامل داشته باشد.

3.استفاده از ایمپلنت به‌عنوان تکیه‌گاه (Anchorage): در برخی موارد ایمپلنت می‌تواند نقطه‌ی اتکایی عالی برای حرکت سایر دندان‌ها باشد.

4.کنترل دقیق نیروها: نیروهای سبک و مداوم برای جلوگیری از استرس بیش از حد به بافت استخوانی اطراف ایمپلنت توصیه می‌شود.

5.بازنگری در طرح لبخند و اکلوژن: گاهی لازم است موقعیت دندان‌های طبیعی بر اساس موقعیت غیرقابل‌تغییر ایمپلنت تنظیم شود.

نقش ارتودنتیست در موفقیت درمان

ارتودنتیست نقشی کلیدی در طراحی نقشه درمان دارد. او باید بداند که کدام دندان‌ها قابل حرکت‌اند، چه میزان فضا نیاز است، و چطور باید اکلوژن نهایی متعادل شود.
همچنین در بیمارانی که از قبل پروتزهای ثابت دارند، گاهی نیاز است بخشی از پروتز موقتاً جدا شود تا ارتودنسی مؤثر انجام گیرد و پس از اتمام درمان، پروتز جدید جایگزین گردد.

نتیجه‌گیری

درمان ارتودنسی در بیماران دارای ایمپلنت یا پروتز ثابت نیازمند برنامه‌ریزی دقیق، همکاری میان متخصصان و آگاهی از محدودیت‌های بیومکانیکی است.
با طراحی صحیح و هماهنگی میان ارتودنتیست و ایمپلنتولوژیست، می‌توان نتایجی به‌دست آورد که هم از نظر عملکردی و هم زیبایی رضایت‌بخش باشند.

در صورت هرگونه سوال و یا ابهام پیرامون ارتودنسی در بیماران دارای ایمپلنت و پروتزهای ثابت می توانید هم اکنون با همکاران و دوستان ما از وب سایت خانم دکتر پروین خرازی، در ارتباط باشید.

برای اطلاع از بهترین روش درمان و دریافت مشاوره تخصصی، می‌توانید با کلینیک دکتر پروین خرازی تماس بگیرید تا لبخندی زیبا و زندگی‌ای شادتر را تجربه کنید.

منابع:

1.Valeria C. et al., “What is the impact of patient attributes, implant characteristics, surgical techniques, and placement location on the success of orthodontic mini-implants in young adults? A Systematic Review and Meta-Analysis”. (ScienceDirect)

2.“A literature review on dental implants”. (ResearchGate)