ارتودنسی بدون کشیدن دندان یکی از روشهای محبوب برای درمان نامرتبی دندانها و ناهنجاریهای فکی است که به بیماران این امکان را میدهد تا بدون از دست دادن دندانهای دائمی، لبخندی مرتب و هماهنگ داشته باشند. در گذشته، کشیدن دندان یکی از روشهای رایج برای ایجاد فضای کافی در فک بود، اما امروزه متخصصان ارتودنسی با بهرهگیری از تکنیکهای نوین، میتوانند بسیاری از ناهنجاریهای دندانی را بدون نیاز به کشیدن دندان اصلاح کنند.
در این مقاله، روشهای مختلف ارتودنسی بدون کشیدن دندان را بررسی کرده و به این موضوع میپردازیم که چه کسانی کاندیدای مناسبی برای این روش هستند، چه مزایا و معایبی دارد و چگونه میتوان بهترین نتیجه را از این درمان دریافت کرد.
ارتودنسی بدون کشیدن دندان چیست؟
ارتودنسی شاخهای از دندانپزشکی است که به اصلاح ناهنجاریهای دندان و فک میپردازد. در برخی موارد، به دلیل کمبود فضای فک یا ازدحام دندانی، متخصصان ممکن است تصمیم به کشیدن دندانهای دائمی بگیرند تا فضای کافی برای حرکت دندانهای دیگر فراهم شود.
اما در بسیاری از موارد، این امکان وجود دارد که با روشهای جایگزین، بدون نیاز به کشیدن دندان، دندانها را در موقعیت درست قرار داد. این روشها نه تنها باعث حفظ دندانهای طبیعی میشوند، بلکه فرم صورت و فک را نیز حفظ میکنند.
چه زمانی میتوان از ارتودنسی بدون کشیدن دندان استفاده کرد؟
این روش برای بسیاری از بیماران مناسب است، اما شرایطی وجود دارد که احتمال موفقیت ارتودنسی بدون کشیدن دندان را افزایش میدهد. بیمارانی که دارای یکی از شرایط زیر باشند، میتوانند کاندیدای مناسبی برای این روش باشند:
-
ازدحام خفیف تا متوسط دندانها:
اگر فضای بین دندانها اندک باشد، اما نه به حدی که نتوان آن را اصلاح کرد، میتوان از روشهای غیرتهاجمی برای مرتب کردن دندانها استفاده کرد.
-
تناسب بین اندازه فک و دندانها:
افرادی که اندازه فک آنها متناسب با دندانهایشان است، معمولاً نیازی به کشیدن دندان ندارند.
-
رشد مناسب دندانهای عقل:
در صورتی که دندانهای عقل در جای مناسبی رشد کرده و تأثیر منفی روی سایر دندانها نداشته باشند، احتمال نیاز به کشیدن دندان کاهش مییابد.
-
وجود امکان گسترش فک و ایجاد فضا:
در برخی موارد، متخصص ارتودنسی میتواند با استفاده از ابزارهای خاص، فضای بیشتری در فک ایجاد کند و نیاز به کشیدن دندان را از بین ببرد.
بررسی روشهای ارتودنسی بدون کشیدن دندان
متخصصان ارتودنسی از چندین روش برای مرتب کردن دندانها بدون نیاز به کشیدن استفاده میکنند. در ادامه، به مهمترین این روشها اشاره میکنیم:
استفاده از اسپیسر
یکی از روشهای مؤثر برای ایجاد فضای کافی در فک و ارتودنسی غیرتهاجمی، استفاده از اسپیرسرها است. این ابزارهای ارتودنسی معمولاً در مواردی که فک بیمار کوچک است و فضای کافی برای قرارگیری منظم دندانها وجود ندارد، استفاده میشوند. اسپیسرها بهآرامی باعث گسترش فک بالا شده و به مرور زمان، فضای بیشتری را برای حرکت دندانها فراهم میکنند. این روش معمولا برای کودکان و نوجوانانی که هنوز در حال رشد هستند، بسیار مؤثرتر است، زیرا در این سن، استخوانهای فک انعطافپذیرتر بوده و راحتتر گسترش مییابند.
مزایای استفاده از اسپیسر:
-
مناسب برای بیماران دارای فک کوچک
-
افزایش تدریجی فضای بین دندانها بدون نیاز به کشیدن دندان
-
اصلاح مشکلات تنفسی ناشی از تنگی فک بالا، بهویژه در کودکان دچار آپنه خواب یا مشکلات تنفسی
-
جلوگیری از ایجاد مشکلات فکی در آینده
معایب استفاده از اسپیسر:
-
نیاز به همکاری بیمار برای استفاده صحیح از دستگاه
-
ممکن است در برخی موارد احساس فشار و ناراحتی در فک ایجاد شود
-
این روش معمولاً برای بیماران بالغ که رشد فک آنها متوقف شده است، مؤثر نیست
تراشیدن دندانها (استریپینگ)
در برخی موارد، فضای کم بین دندانها یکی از دلایل اصلی نامرتبی آنها است. یکی از روشهای ارتودنسی بدون کاهش دندان تراشیدن مختصر مینای دندانهای مجاور است. این روش با نام استریپینگ (Stripping) یا کاهش بین دندانی (IPR – Interproximal Reduction) شناخته میشود. در این روش مقدار بسیار کمی از مینای دندان برای کاهش عرض آنها و ایجاد فضای کافی برای حرکت سایر دندانها برداشته میشود.
مزایای استریپینگ:
-
حفظ دندانهای طبیعی بدون نیاز به کشیدن آنها
-
ایجاد فضای کافی برای مرتب شدن دندانها
-
تأثیر کم بر زیبایی دندانها و حفظ ساختار کلی لبخند
-
روشی کمتهاجمی و نسبتاً سریع برای کاهش ازدحام دندانی خفیف تا متوسط
معایب استریپینگ:
-
ممکن است نیاز به چندین جلسه درمانی داشته باشد
-
در برخی موارد، ممکن است دندانها پس از تراشیدن دچار حساسیت شوند
-
در صورت انجام بیشازحد، ممکن است استحکام دندان کاهش یابد
استفاده از مینی اسکرو (Mini Screws)
مینی اسکروها که با نام میکروایمپلنتهای ارتودنسی نیز شناخته میشوند، پیچهای کوچک و موقتی هستند که در استخوان فک قرار داده میشوند تا بهعنوان یک لنگر برای حرکت دقیقتر دندانها عمل کنند. این روش بهعنوان یکی از روشهای ارتودنسی محافظهکارانه یکی از تکنیکهای پیشرفته در ارتودنسی مدرن است و به متخصصان اجازه میدهد تا بدون نیاز به کشیدن دندان، دندانها را به موقعیت صحیح خود هدایت کنند.
مزایای استفاده از مینی اسکرو:
-
امکان کنترل بهتر روی حرکات دندانی
-
کاهش نیاز به کشیدن دندانهای دائمی
-
مناسب برای بیماران بزرگسال که فضای فکی محدودی دارند
-
کوتاهتر شدن مدتزمان درمان در برخی موارد
معایب استفاده از مینی اسکرو:
-
نیاز به یک جراحی کوچک برای کاشت مینی اسکرو در فک
-
احتمال ایجاد احساس ناراحتی و حساسیت در روزهای ابتدایی پس از کاشت
-
ممکن است در برخی بیماران، اسکروها به درستی با استخوان فک جوش نخورند و نیاز به جایگزینی داشته باشند
استفاده از هدگیر یا کشهای بینفکی
در برخی از بیماران، مشکلات نامرتبی دندانها ناشی از اختلاف در رشد فک بالا و پایین است. در چنین شرایطی، استفاده از هدگیر (Headgear) یا الاستیکهای بینفکی میتواند به اصلاح این ناهنجاری کمک کند. این ابزارها معمولاً در درمان بیمارانی که دارای اوربایت (جلو بودن بیش از حد فک بالا) یا آندربایت (جلو بودن بیش از حد فک پایین) هستند، به کار میروند.
مزایای استفاده از هدگیر و کشهای بینفکی:
-
کمک به تنظیم صحیح موقعیت فکها
-
جلوگیری از نیاز به کشیدن دندان در برخی بیماران
-
بهبود عملکرد جویدن و گفتار
-
روشی غیرتهاجمی و بدون نیاز به جراحی
معایب استفاده از هدگیر و کشهای بینفکی:
-
نیاز به همکاری بیمار، زیرا برای نتیجه مطلوب باید به مدت مشخصی در روز استفاده شود
-
ممکن است برای برخی از بیماران، استفاده از هدگیر ناخوشایند باشد
-
در صورت عدم استفاده صحیح، ممکن است تأثیر مطلوب حاصل نشود و مدتزمان درمان افزایش یابد
مدتزمان درمان در روشهای ارتودنسی بدون کشیدن دندان
بسته به میزان ناهنجاری دندانها، نوع دستگاه ارتودنسی و سن بیمار مدتزمان درمان متفاوت است. به طور معمول به صورت زیر است؛
-
در موارد ازدحام خفیف، درمان بین ۱۲ تا ۱۸ ماه طول میکشد.
-
در موارد پیچیدهتر، درمان ممکن است بین ۱۸ تا ۲۴ ماه یا بیشتر ادامه داشته باشد.
مراقبتهای لازم پس از ارتودنسی بدون کشیدن دندان
پس از اتمام درمان ارتودنسی، لازم است که بیمار از ریتینر (نگهدارنده ارتودنسی) استفاده کند تا دندانها به موقعیت قبلی خود بازنگردند. همچنین رعایت بهداشت دهان و دندان، مراجعه منظم به دندانپزشک و جلوگیری از مصرف غذاهای سفت و چسبناک اهمیت زیادی دارد.
کلام پایانی ارتودنسی بدون کشیدن دندان
ارتودنسی بدون کشیدن دندان یک روش مناسب برای بسیاری از بیماران است که میخواهند بدون حذف دندانهای دائمی، دندانهای مرتب و لبخندی زیبا داشته باشند. با استفاده از روشهایی مانند وسیعکننده فک، مینی اسکروها، تراشیدن دندانها و هدگیر، امکان اصلاح ناهنجاریهای دندانی بدون نیاز به کشیدن دندان فراهم میشود.
برای انتخاب بهترین روش ارتودنسی، بهتر است با یک متخصص ارتودنسی با تجربه مشورت کنید تا راهکار مناسب بر اساس شرایط دندانی شما پیشنهاد شود.
در صورت هرگونه سوال و یا ابهام پیرامون روشهای ارتودنسی بدون کشیدن دندان می توانید هم اکنون با همکاران و دوستان ما از وب سایت خانم دکتر پروین خرازی، در ارتباط باشید.
همچنین برای کسب اطلاعات بیشتر و مشاوره به مطب دکتر پروین خرازی مراجعه کنید
