کمبود مادرزادی دندان یا هیپودنشیا چیست؟
هیپودنشیا یک ناهنجاری رشدی است که در آن کمبود مادرزادی دندان ها یک یا چند دندان رشد نمی کنند. ممکن است دندان های از دست رفته، سلامت دهان و دندان را به خطر بیاندازند. افرادی که از این موضوع رنج می برند، معمولاً شش دندان یا کمتر را از دست می دهند. شایع ترین دندان های از دست رفته مادرزادی، دندان های ثنایای فوقانی و پرمولر دوم در فک بالا و پایین هستند.
شما به خوبی می دانید که دهان یک انسان به طور متوسط 32 دندان، با احتساب دندان عقل دارد. با این وجود استثناهایی نیز وجود دارد. اختلالات در مراحل اولیه تشکیل دندان، ممکن است منجر به کمبود مادرزادی دندان ها شوند که این مشکل با عنوان Hypodontia شناخته می شود.
تصویر1-کمبود مادرزادی دندان
علل کمبود مادرزادی دندان
این بیماری با عوامل ژنتیکی یا محیطی در طول رشد دندان در ارتباط است. دلیل کمبود مادرزادی دندان، افزایش سن مادر در بارداری، وزن کم هنگام تولد، زایمان های متعدد، قرار گرفتن در معرض برخی عفونت ها، تروما یا استفاده از برخی از داروها است. هیپودنشیا یا CMT معمولاً نتیجه اختلالات ژنتیکی مانند سندرم داون است.
درمان کمبود مادرزادی دندان
بریس
در این درمان، براکت های فلزی یا سیمی به صورت یک اتصال بر روی دندان های شما قرار می گیرند. بریس به دندان های شما کمک می کند به موقعیت صحیح خود برگردند. شما زمانی می توانید از این روش برای درمان استفاده کنید که دندانهای کمتری از دست داده باشید. می توان اینویزیلاین و سایر بریس های نامرئی را که شفاف تر هستند، برای این روش درمان انتخاب کرد.
تصویر2-بریس روشی برای درمان کمبود مادرزادی دندان
دندان مصنوعی
دندانساز این دندانها را بر اساس قالب دندان های بیمار می سازد. این دندان ها قابل جابجایی هستند و کودکانی که از فقدان مادرزادی دندان رنج می برند، می توانند برای کمک به رشد گفتار خود، از دندان مصنوعی استفاده کنند. دندان های مصنوعی باید به طور دوره ای تعویض شوند. چون کودک در حال رشد است و ابعاد لثه و فک او تغییر می کند. می توان از دندان مصنوعی تا زمانی که کودک به سن کاشت دندان برسد، استفاده کرد.
بریج
این یک روش دائمی و در عین حال گران قیمت است. بریج یک دندان مصنوعی می باشد که بین دو دندان دائمی قرار می گیرد تا به پر کردن شکاف کمک کند. بریج ها بر پایه فلز و سرامیک ساخته می شوند و از استحکام فوق العاده ای برخوردار هستند. دندانپزشکان در این روش با بازگرداندن تعداد زیادی از دندان های از دست رفته، به اصلاح مشکلاتی مانند کمبود مادرزادی دندان کمک می کنند. بریج به نوبه خود مانع از حرکت دندان های دیگر از موقعیت خود می شود.
ایمپلنت
فرآیند کاشت ایمپلنت شامل قرار دادن یک ریشه فلزی در داخل استخوان فک است. یک روکش پس از جوش خوردن ریشه فلزی به استخوان، به قسمت بالای ریشه فلزی اضافه می شود که نمای دندان را ایجاد می کند. اگر دندان های از دست رفته فاصله زیادی از هم داشته باشند، کاشت ایمپلنت بین هر یک از دندان ها مناسب ترین گزینه خواهد بود.
تصویر3-درمان کمبود مادرزادی دندان با ایمپلنت
باندینگ و روکش
کامپوزیت یا روکش می توانمد برای بیماران مبتلا به فقدان مادرزادی دندان، نمای یک دندان را ایجاد کنند. به یاد داشته باشید که هر دو روش فقط در شرایطی مؤثر هستند که دندانی برای روکش کردن وجود داشته باشد. هزینه این درمان ها نسبت به بریج و ایمپلنت هزینه کمتری است. در عین حال روکش و باندینگ عمر کوتاه تری نسبت به ایمپلنت دارند.
کدام دندان ها در معرض خطر کمبود مادرزادی دندان هستند؟
معمولاً در افراد مبتلا به فقدان مادرزادی دندان هیپودنشیا می تواند در هر ناحیه ای از دهان شما رخ دهد، که عبارتند از:
دندان های ثنایای فوقانی:
دندانهای کوچکتر که در دو طرف یا قسمت جلوی دندان ها هستند.
دندان های پرمولر بالا:
دندان هایی که درست در جلوی دندان های آسیاب شما و در فک بالا قرار دارند.
پرمولرهای پایین:
دندان هایی که درست در جلوی دندان های آسیاب شما و در فک پایین قرار دارند.
آیا کمبود مادرزادی دندان بر سلامت دهان و دندان تأثیر می گذارد؟
فقدان مادرزادی دندان می تواند در توانایی شما برای خوردن و صحبت کردن اختلال ایجاد کند. همچنین هیپودنشیا ممکن است باعث آسیب لثه و یا عدم رشد استخوان فک شود. این عدم رشد استخوان می تواند منجر به کاهش یا توقف رشد فک شود و آن را کوچکتر از آنچه که باید باشد، نشان دهد. اگر شما نتوانید به خوبی غذا بخورید، وزن شما کاهش پیدا می کند. بنابراین چنین مشکلی می بایست در اولویت قرار گیرد و برای درمان آن باید چاره ای اندیشید.
علائم کمبود مادرزادی دندان
شایع ترین علامت هیپودنشیا فقدان یک الی شش دندان است. همانطور که در ابتدا گفتیم، کمبود مادرزادی دندان می تواند برای هر یک از دندان ها، به جز دندان عقل اتفاق بیفتند. این مشکل می تواند دندان های شیری یا دندان های دائمی را برای بزرگسالان تحت تاثیر قرار دهد. ممکن است افراد مبتلا به فقدان مادرزادی دندان، دندان هایی به شکل میخ یا کوچک تر از حد معمول داشته باشند. علامت دیگر این بیماران، فاصله و شکافی است که بین دندان های آنها وجود دارد.
تصویر4-تاثیر کمبود مادرزادی دندان بر سلامتی دهان و دندان
کمبود مادرزادی دندان می تواند نشانه ای از سایر اختلالات ژنتیکی باشد. برخی از افراد مبتلا به هیپودنشیا ممکن است علائم دیسپلازی اکتودرمی را نیز داشته باشند که عبارتند از:
ناهنجاری در رشد ناخن
نازک شدن موها
کاهش سطح شنوایی
دید ضعیف
کمبود غدد تعریق
چه چیزی باعث کمبود مادرزادی دندان می شود؟
افراد مبتلا به هیپودنشیا معمولاً دارای یک ناهنجاری هستند که بر لامینای دندان آنها تأثیر می گذارد. لامینای دندان، نواری زیر بافت لثه است، جایی که دندان های شما رشد می کنند. در بیشتر موارد، سابقه خانوادگی علت فقدان مادرزادی دندان است. با این وجود عوامل دیگری نیز می توانند منجر به هیپودنشیا شوند که عبارتند از:
شکاف لب یا شکاف کام
وزن کم هنگام تولد
تصویر5-نشانه های کمبود مادرزادی دندان
اختلالات ژنتیکی مانند سندرم داون یا دیسپلازی اکتودرمی
بیماری های عفونی مانند سرخجه
شیمی درمانی
پرتو درمانی
جلوگیری از کمبود مادرزادی دندان
از آنجایی که هیپودنشیا معمولاً ارثی است، هیچ کاری نمی توانید انجام دهید تا از بروز آن جلوگیری کنید. اگر شما زمینه فقدان مادرزادی دندان دارید و یا به آن مبتلا هستید، این دلیل نمی شود که آن را به فرزندان خود منتقل کنید. بنابراین نگران این موضوع نباشید.
چگونه با کمبود مادرزادی دندان کنار بیاییم؟
هیپودنشیا خطرناک نیست و زندگی شما را تهدید نمی کند. فقط ممکن است در صورت عدم درمان، کیفیت زندگی شما را به شدت محدود کند. خوشبختانه علم دندانپزشکی در چند سال گذشته پیشرفت های بسیاری داشته است. دندانپزشکان و متخصصین ارتودنسی می توانند این بیماری را درمان و مدیریت کنند.
چه زمانی باید برای کمبود مادرزادی دندان به پزشک مراجعه کنیم؟
در مواقعی که دندان های شیری کودک شما در سن 4 سالگی از لثه بیرون نیامدند یا دندان های اصلی در سن 14 سالگی رشد خوبی از خود نشان ندادند. در چنین شرایطی می بایست زودتر به دندانپزشک مراجعه کنید. دندانپزشک باید این مشکل را بررسی کند و در مورد آن به طور قطعی اظهار نظر کند. اگر نگران دندان های فرزندتان هستید، یک ویزیت ساده در دندانپزشکی می تواند نگرانی های شما را برطرف کند.
سوالات رایج در مورد کمبود مادرزادی دندان
اگر شما یا فرزندتان به هیپودنشیا مبتلا هستید، ممکن است سوالات بسیار زیادی از ذهن شما بگذرد. در اینجا به چند سوال مهم که توسط بیماران پرسیده می شوند، خواهیم پرداخت.
1-در فقدان مادرزادی دندان معمولاً چند دندان از دست می روند؟
هیپودنشیا یک بیماری مادرزادیست که با از دست دادن یک الی شش دندان خود را نشان می دهد.
تصویر6-یک الی 6 دندان در کمبود مادرزادی دندان از دست میروند
2-آیا این مسئله با تغذیه یا هضم تداخل دارد؟
این وضعیت می تواند خوردن و صحبت کردن شخص را به یک چالش تبدیل کند. به طوری که بیشتر از اینکه طعم غذا را حس کند، باید به فکر قورت دادن آن باشد.
3-چه روش هایی برای درمان هیپودنشیا استفاده می شوند؟
خبر خوب این است که با پیشرفت علم دندانپزشکی، هیپودنشیا با روش هایی مانند ارتودنسی، روکش، ایمپلنت و … قابل درمان است.
4-درمان چه مدت طول می کشد؟
بسته به شرایط بیمار و نوع درمانی که انتخاب می شود، مدت زمان درمان متفاوت است.
5-آیا من یا فرزندم باید آزمایشات بیشتری انجام دهیم تا مشخص شود که مشکل از چیست؟
قطعاً انجام برخی آزمایشات به تشخیص بسیاری از مسائل کمک می کند. اگر شما یا فرزندتان دچار هیپودنشیا هستید، با دندانپزشک خود در مورد آن صحبت کنید. یک دندانپزشک با دانش، مهارت و تخصصی که دارد، می تواند تشخیص درستی در این مورد داشته باشد. علاوه بر این با ارائه روش های درمانی مختلف می تواند لبخند، اعتماد به نفس و کیفیت زندگی را به شما بازگرداند.
در صورت هرگونه سوال و یا ابهام پیرامون کمبود مادرزادی دندان ها می توانید هم اکنون با همکاران و دوستان ما از وب سایت خانم دکتر پروین خرازی، در ارتباط باشید.
همچنین برای کسب اطلاعات بیشتر و مشاوره به مطب دکتر پروین خرازی مراجعه کنید.





