مشکلات لب و کام و درمان های ارتودنسی آن

مشکلات لب و کام دومین ناهنجاری مادرزادی جمجمه و صورت با شیوع متوسط است. لب بین هفته های چهارم و هفتم بارداری تشکیل می شود.

همانطور که کودک در دوران بارداری رشد می کند، بافت بدن و سلول های خاصی از هر طرف سر به سمت مرکز صورت رشد می کنند و به یکدیگر می پیوندند و صورت را می سازند. این به هم پیوستن بافت، ویژگی های صورت مانند لب ها و دهان را تشکیل می دهد. شکاف کام و لب هنگامی ایجاد می شود که بافت های تشکیل دهنده لب به طور کامل به هم متصل نشوند. در این حالت یک شکاف در لب بالا ایجاد می­گردد که به شکاف کام نیز معروف است. لب شکری اصطلاح دیگری است که برای این ناهنجاری استفاده می شود. ما در این مقاله به بررسی مشکلات کام و لب و انواع آنها و همچنین درمان آن با روش های ارتودنسی می پردازیم.

مشکلات لب و کام می تواند از یک فرورفتگی کوچک در لب تا یک شکاف بزرگ که به بینی می رسد متفاوت باشد. بسته به شدت شکاف ایجاد شده، شکاف کام شامل شکاف یکطرفه و دو طرفه می باشد. شکاف ایجاد شده همچنین می تواند شامل شکاف سخت  که در آن استخوان جلویی در سقف دچار شکاف می شود، باشد. در نوع شکاف کام نرم قسمت نرم سقف دهان دارای فرورفتگی و شکاف است. شکاف کام و شکاف لب می توانند به صورت جداگانه نیز ایجاد شوند. به عبارتی مشکلات لب و کام می تواند در این دسته بندی قرار گیرد : شکاف لب بدون شکاف کام، شکاف کام بدون شکاف لب، هم شکاف لب و هم شکاف کام (شایع ترین اختلال).

شکاف لب دو طرفه

عوارض و مشکلات شکاف کام و لب

علاوه بر تحت تاثیر قرار دادن زیبایی، سایر عوارضی که مشکلات لب و کام می توانند به دنبال داشته باشند عبارت اند از :

مشکلات تغذیه و بلع : نوزادی که دارای مشکلات لب و کام  باشد، در دوران شیرخوارگی نمی توانند به درستی شیر را بمکد. زیرا در این حالت سقف دهان به درستی شکل نگرفته و دارای شکاف است. بنابراین نوزاد نمی تواند عمل مکیدن را به درستی انجام دهد.

عفونت گوش و مشکلات شنوایی : هنگامی که کام به درستی شکل نگرفته باشد و دارای حفره و شکاف باشد، عملکرد لوله ای که گوش میانی را به گلو متصل می کند، دچار اختلال می گردد. در این حالت ممکن است نوزاد دچار مشکلات شنوایی و عفونت های گوش شود.

شکاف کام بدون شکاف لب

 

مشکلات مربوط به گفتار : کودکانی که دارای مشکلات لب و کام هستند، به دلیل باز بودن سقف دهان، عملکرد ماهیچه های موثر در تکلم کاهش می یابد و موجب گفتار غیرطبیعی می گردد.

مال اکلوژن و به هم ریختگی دندانی : یکی دیگر از مشکلاتی که در شکاف کام و لب ممکن است ایجاد شود، به هم ریختگی و عدم رشد صحیح دندان هاست. در این صورت برای درمان آن نیاز به ارتودنسی می باشد.

درمان مشکلات لب و کام

خدمات و درمان برای کودکان مبتلا به شکاف دهان می تواند بسته به شدت شکاف متفاوت باشد. سن کودک؛ و وجود سندرم های همراه یا سایر نقایص مادرزادی و … می تواند روش های درمانی را تحت تاثیر قرار دهد. مدیریت درمان یک بیمار مبتلا به مشکلات لب و کام توسط یک تیم چند رشته ای متشکل از متخصصان مراقبت های بهداشتی انجام می­شود که از تولد تا بزرگسالی مراقبت های لازم را مدیریت می­کنند. اعضای اصلی این تیم جراحان شکاف (معمولاً ترکیبی از جراحان دهان، فک و صورت و یا پلاستیک)، متخصص ارتودنسی، درمانگر گفتار و زبان و جراحان گوش و حلق و بینی هستند. با درمان، اکثر کودکان مبتلا به شکاف دهان دارای وضعیتی طبیعی شده و زندگی نرمالی دارند. برخی از کودکان مبتلا به شکاف دهان ممکن است مشکلات اعتماد به نفس داشته باشند هنگامی که تفاوت ها را بین خود و دیگران به صورت آشکار می بینند.

روش جراحی برای درمان شکاف کام و لب

جراحی برای ترمیم مشکلات لب و کام معمولاً در چند ماه اول زندگی انجام می شود. جراحی شکاف کام در 18 ماه اول زندگی یا در صورت امکان زودتر توصیه می­شود. این روش می تواند ظاهر کودک را بهبود بخشد و همچنین ممکن است تنفس، شنوایی و گفتار را نیز بهتر کند. کودکانی که با شکاف دهان به دنیا می آیند ممکن است به انواع دیگر درمان ها و خدمات مانند مراقبت های ویژه دندانی با ارتودنسی یا گفتار درمانی نیاز داشته باشند. با استفاده از جراحی عملکردهایی از جمله گفتار، جویدن، تنفس و زیبایی تا حد زیادی بازیابی می شود. با این حال، ترمیم شکاف کام و لب با جراحی پر از چالش‌هایی است که موجب شده درمان ارتودنسی بیشتر مورد توجه قرار گیرد. از چالش هایی که روش های جراحی به دنبال دارند به خطر انداختن رویش دندان و رشد فک بالا است.

درمان شکاف لب با جراحی

درمان شکاف کام و لب با ارتودنسی

دلایل که موجب می شود پزشکان به جای جراحی، از ارتودنسی برای درمان مشکلات لب و کام استفاده کنند عبارت است از : بهبود ظاهری دندان ها، زیبایی صورت ، سلامت طولانی مدت دندان ها و از بین بردن مال اکلوژن. به طور کلی در بین پزشکان پذیرفته شده است که درمان مشکلات لب و کام، به نظر متخصصان متعدد از جمله متخصصین ارتودنسی نیاز دارد، زیرا معمولاً با ناهنجاری‌های دندانی همراه است.

ارتودنسی کرانیوفاشیال

همانطور که اشاره شد، از جمله درمان های موثر برای مشکلات لب و کام، استفاده از روش های درمانی ارتودنسی است. در بسیاری از موارد، درمان ارتودنسی در کنار روش های جراحی برای اصلاح فک و دندان ها به کار می رود. ارتودنسی کرانیوفاشیال یکی از انواع ارتودنسی است که برای درمان ناهنجاری های مادرزادی مانند شکاف کام و لب مورد استفاده قرار می گیرد. متخصص ارتودنسی کرانیوفیشیال همراه با تیم پزشکی که شامل متخصصین حلق و بینی است، به درمان این بیماری مادرزادی می پردازد. در این روش، متخصص بدون استفاده از روش های جراحی و با توجه به نوع شکاف کام، موجب تغییر موقعیت فک می­گردد. درمان ارتودنسی برای کودکان دارای شکاف کام و لب، معمولا از 6 سالگی شروع می شود. ابزارها و وسایل ارتودنسی مانند اکسپندر ها  و بریس ها نیز با توجه به شرایط فک و نوع شکاف تجویز می گردد.

استفاده از ابزار های ارتودنسی برای بهبود فک در افراد مبتلا به شکاف لب و کام

درمان ناهنجاری هایی که در اثر شکاف کام و لب ایجاد می شوند

ناهنجاری های دندانی مشاهده شده در اکثر بیماران دارای مشکلات لب و کام شامل کراس بایت قدامی، اپن بایت قدامی، جابجایی دندان ها، رویش نابجا، اکلوژن لبه به لبه، هیپوپلاستیک فک بالا، دندان های نهفته، چرخش دندان ها و … می باشد. اکثر این ناهنجاری های دندانی قابل درمان با ارتودنسی هستند.

هیپوپلاستیک فک بالا شایع ترین ناهنجاری قابل درمان با ارتودنسی است. پس این، شایع‌ترین ناهنجاری‌ها از دست دادن دندان‌ها و وجود دندان‌های اضافی هستند که در بیماران دارای شکاف کام و لب شایع می باشد. به طور کلی می توان نتیجه گرفت تقریباً همه بیماران شکاف کام و لب دارای ناهنجاری های دندانی متعددی هستند که برای برخی از آنها درمان توسط ارتودنسی انجام می­شود. بنابراین نیاز قطعی به درمان ارتودنسی در  بیماران دارای مشکلات لب و کام وجود دارد. لذا نقش متخصص ارتودنسی هنگام برنامه ریزی درمان برای افراد مبتلا به شکاف کام و لب باید به طور جدی مورد توجه قرار گیرد.

پس در صورت هرگونه سوال و یا ابهام پیرامون مشکلات لب و کام و درمان های ارتودنسی آن می توانید هم اکنون با همکاران و دوستان ما از وب سایت خانم دکتر پروین خرازی، در ارتباط باشید.

همچنین برای کسب اطلاعات بیشتر و مشاوره به مطب دکتر پروین خرازی مراجعه کنید.