پس از پایان یافتن دوره درمانی ارتودنسی توصیه می شود که افراد از نگهدارنده ثابت دندان استفاده کنند. طبیعتاً تجهیزات مختلف ارتودنسی که برای درمان ناهنجاری دندان و فک مورد استفاده قرار میگیرند سبب اصلاح فرم دندان ها و صاف شدن آن ها خواهند شد. اما دندان ها به شکل طبیعی تمایل دارند موقعیت خود را تغییر دهند. به همین جهت استفاده از نگهدارنده ثابت ارتودنسی میتواند از بازگشت دندان به موقعیت قبلی جلوگیری نماید.
به طور کلی نگهدارنده های ارتودنسی به دو دسته ثابت و متحرک تقسیم بندی می شوند. نوع متحرک این نگهدارنده ها قابلیت جابجایی دارند و فرد میتواند آن ها را از درون دهان بیرون آورد. اما نگهدارنده ثابت که موضوع بحث ماست، توسط متخصصان ارتودنسی به پشت دندان ها اتصال می یابد. همچنین فرد بیمار نمی تواند در وضعیت آن تغییر ایجاد کرده یا آن را از دهان بیرون آورد. در ادامه به بررسی نگهدارنده ثابت، ویژگی ها و مزایا و معایب آن می پردازیم.
نگهدارنده ثابت چیست؟
نگهدارنده ثابت شامل یک سیم فلزی کوچک و یا قطعه ای از جنس فلز است که به وسیله نوعی چسب یا متریال مخصوص به پشت دندان های هر دو فک و یا یکی از فک ها اتصال پیدا می کند. این وسیله ارتودنسی سبب میشود که اصلاحات دندانی حفظ شده و به حالت قبل بازگشت نکنند.
نگهدارنده ثابت دندان چه مزایایی دارد؟
- برخی از بیماران تمایل دارند که پس از گذراندن دوره درمان ارتودنسی از نگهدارنده های متحرک استفاده نمایند. زیرا استفاده از این وسیله در ظاهر سهولت بیشتری دارد و فرد می تواند هر زمان که اراده کرد آن را از دهان خود خارج کند. اما نکته مهم این است که استفاده از نگهدارنده متحرک ممکن است برای برخی از افراد مشکل ساز شود. زیرا آن ها طبق دستورالعمل ارائه شده توسط متخصص ارتودنسی عمل نمی کنند. این موضوع سبب میشود که نظم دندان ها و آرایش آن ها به هم بخورد. در بعضی موارد نیز دیده شده است که افراد نگهدارنده متحرک ارتودنسی را از درون دهان خارج میکنند، سپس فراموش می کنند آن را مجدداً داخل دهان قرار دهند. در نتیجه فرآیند درمانی مختل شده و نتیجه مورد انتظار کسب نمی شود. اما استفاده از نگهدارنده ثابت دردسر های بیمار و حتی متخصص ارتودنسی را کاهش داده و در کمترین زمان ممکن نتایج مورد انتظار را حاصل می کند. زیرا متخصص ارتودنسی در یک جلسه درمانی این قطعه را در پشت دندان ها نصب می کند و دیگر احتیاجی به دستکاری و یا تنظیم توسط بیمار وجود ندارد.
- نگهدارنده ثابت ارتودنسی به پشت دندان ها متصل شده و همین موضوع سبب میشود که کسی از وجود آن با خبر نشود. در اصل هیچ کس نمیتواند این قطعه را ببیند، حتی خودتان.
- از آنجایی که نگهدارنده ثابت دندان احتیاجی به دستکاری و تنظیم ندارد، بیمار به راحتی به آن عادت کرده و مشکلی در استفاده از آن به وجود نمیآید.
- به دلیل نوع استفاده از این وسیله، به هیچ وجه نمیتوانید آن را گم کنید.
- استفاده از نگهدارنده ثابت بر روی نحوه ی صحبت کردن شما تأثیر چندانی ندارد.
معایب
- مسواک زدن و نخ دندان کشیدن در اطراف نگهدارنده ثابت نیاز به تلاش و پیگیری بیشتری دارد و اگر این کار را به درستی و با صرف وقت کافی انجام ندهید، ممکن است با پوسیدگی دندان یا بیماری های لثه روبرو شوید.
- نگه داشتن یک شی فلزی در دهان می تواند ناراحت کننده باشد. حتی ممکن است زبان شما به سیم این نگهدارنده ساییده شود یا در صورت جدا شدن چسب آن، زبان شما خراشیده شده و یا زخمی شود.
- خوردن بعضی مواد غذایی ممکن است باعث تغییر در شکل و ساختار نگهدارنده شود. مثلاً گازگرفتن غذاهای سفت می تواند شکل سیم ها را تغییر دهد. همچنین ممکن است مصرف غذاهایی که قند مصنوعی بسیاری دارند مانند نوشابه، ساختار این وسیله را تغییر داده و سبب سست شدن آن شوند.
- سیم نگهدارنده ممکن است پاره یا جدا شود و احتیاج باشد که نسبت به تعویض آن اقدام نمایید.
چه موقع لازم است نگهدارنده ثابت تعویض شود؟
در حالت عادی پس از گذراندن دوره درمانی، با نظر متخصص ارتودنسی میتوان نگهدارنده ثابت را برداشت. اما ممکن است عوامل دیگری نیز سبب شود که احتیاج باشد نگهدارنده ثابت برداشته شده یا مورد تعویض قرار گیرد. موارد زیر شامل این قبیل اتفاقات هستند:
- آسیب دیدن نگهدارنده ثابت: نگهدارنده ثابت ارتودنسی نیز مانند باقی تجهیزات و دستگاه های مورد استفاده در ارتودنسی ممکن است با آسیب روبرو شود. گاهی اوقات فرد با خوردن غذاهای سفت باعث وارد شدن فشار بیش از حد به دندان ها و فک می شود. این اتفاق می تواند سبب شکستن و یا آسیب دیدگی نگهدارنده شود. در صورت بروز چنین اتفاقی باید سریعاً به متخصص ارتودنسی مراجعه نمود تا اقدامات درمانی لازم انجام شود.
- جرم گیری دندان: همانطور که گفته شد نگهدارنده ثابت دندان به وسیله متریال مخصوص به پشت دندان ها متصل میشود. همین موضوع می تواند سبب ایجاد پلاک دندانی و جرم در اطراف این وسیله شود. همچنین اگر این جرم ها با مسواک زدن و مراقبت های روزانه از بین نروند به پلاک های سخت تبدیل شده و به جرم گیری نیاز پیدا می کنند. در این موارد دندانپزشک برای انجام جرم گیری ممکن است که مجبور شود نگهدارنده ثابت را از دهان خارج کند و سپس مجدداً نسبت به نصب آن اقدام نماید.
- استفاده بلند مدت: به طور قطع نمی توان طول عمر خاصی برای این نگهدارنده ها مشخص کرد و ممکن است برخی از افراد حتی برای چند سال از این وسیله استفاده کنند. اما در صورت فرسوده شدن این قطعه، لازم است با مشورت دندانپزشک نسبت به تعویض آن اقدام نمایید.
پژوهش ها نشان داده است که استفاده از نگهدارنده ثابت ارتودنسی کمک شایانی می کند که نتایج درمان حفظ شده و موقعیت دندان ها تثبیت شود. همچنین ثابت بودن این نگهدارنده فرد را یاری می کند که با سهولت بیشتری دوره درمان را به پایان برساند. ولی لازم به ذکر است که تشخیص نهایی به جهت درمان بر عهده دندانپزشک و متخصص ارتودنسی بوده و لازم است برای انتخاب شیوه درمانی مناسب با متخصص ارتودنسی مشورت نمایید.
پس در صورت هرگونه سوال و یا ابهام پیرامون استفاده از نگهدارنده ثابت ارتودنسی می توانید هم اکنون با همکاران و دوستان ما از وب سایت خانم دکتر پروین خرازی، در ارتباط باشید.
همچنین برای کسب اطلاعات بیشتر و مشاوره ی رایگان به مطب دکتر پروین خرازی مراجعه کنید.
