دیابت و تأثیر آن بر روند ارتودنسی
دیابت یکی از شایعترین بیماریهای متابولیک است که با افزایش قند خون و تغییرات در عملکرد بافتهای بدن همراه است. این بیماری میتواند تأثیر مستقیم و غیرمستقیم بر درمانهای دندانپزشکی از جمله ارتودنسی داشته باشد.
مشکلات لثه و بافتهای دهان در بیماران دیابتی
بیماران دیابتی بیشتر در معرض التهاب و عفونت لثه قرار دارند. لثههای متورم و خونریزیکننده میتوانند روند درمان ارتودنسی را مختل کنند و نیاز به مراقبتهای مداوم و حرفهای داشته باشند.
کندی حرکت دندانها و ترمیم بافتی
حرکت دندانها در بیماران دیابتی کنترل نشده معمولاً کندتر از افراد سالم است. دلیل این امر کاهش توانایی بدن در ترمیم بافت استخوانی و بافت نرم است. همین موضوع میتواند طول مدت درمان ارتودنسی را افزایش دهد.
اهمیت کنترل قند خون قبل و حین ارتودنسی
شروع ارتودنسی در بیماران دیابتی تنها زمانی توصیه میشود که قند خون آنها در محدوده کنترلشده باشد. همکاری نزدیک میان متخصص ارتودنسی و پزشک معالج بیمار اهمیت ویژهای دارد.
- شروع درمان تنها در شرایط کنترلشده:
اگر قند خون بیمار دیابتی در محدوده نرمال نباشد، احتمال التهاب لثه، عفونت دهانی و کندی حرکت دندانها افزایش پیدا میکند. به همین دلیل متخصصان ارتودنسی معمولاً درمان را فقط زمانی شروع میکنند که HbA1c (شاخص میانگین قند خون ۳ ماهه) در محدوده قابل قبول باشد. - تأثیر بر روند حرکت دندانی:
در قند خون بالا، متابولیسم بافت استخوانی دچار اختلال میشود و سلولهای استخوانساز (استئوبلاستها) کارایی کمتری دارند. همین موضوع باعث میشود دندانها دیرتر حرکت کنند و طول درمان ارتودنسی افزایش یابد. - کاهش ریسک عفونت و التهاب:
کنترل قند خون به معنای کاهش التهاب لثه و مقاومت بهتر بدن در برابر عفونت است. بیماران دیابتی کنترلنشده بیشتر در معرض پریودنتیت (التهاب شدید لثه و بافت اطراف دندان) هستند که میتواند حتی باعث لق شدن دندانها شود. - مراقبتهای طول درمان:
در طول ارتودنسی، قند خون باید مرتب کنترل شود. اگر بیمار تحت درمان با ارتودنسی ثابت (براکت) باشد، به دلیل دشواری در رعایت بهداشت دهان، احتمال پوسیدگی و التهاب بیشتر است. بنابراین کنترل دقیق قند خون و مراجعات منظم به پزشک معالج و متخصص ارتودنسی ضروری است.
بیماریهای سیستمیک و چالشهای ارتودنسی
پوکی استخوان و اثر آن بر حرکت دندانی
پوکی استخوان باعث کاهش تراکم استخوانی میشود و این موضوع حرکت دندانها را در طول درمان ارتودنسی تحت تأثیر قرار میدهد. بیماران مبتلا به پوکی استخوان باید تحت نظر پزشک معالج و با تجویز داروهای مناسب وارد درمان ارتودنسی شوند.
بیماریهای قلبی و محدودیتهای درمانی
برخی بیماریهای قلبی میتوانند مانع استفاده از درمانهای ارتودنسی خاص شوند. مصرف داروهای رقیقکننده خون، محدودیت در انجام برخی جراحیهای کوچک دندانی و حساسیت بیشتر به عفونتها از جمله مواردی است که باید در نظر گرفته شود.
اختلالات ایمنی و افزایش ریسک عفونت
بیماران مبتلا به اختلالات سیستم ایمنی یا افرادی که داروهای سرکوبکننده ایمنی مصرف میکنند، بیشتر در معرض عفونتهای دهانی هستند. برای این بیماران، کنترل بهداشت دهان و پیگیری منظم جلسات ارتودنسی ضروری است.
نکات مهم پیش از شروع درمان ارتودنسی در بیماران خاص
مشاوره با متخصص ارتودنسی و پزشک معالج
اولین و مهمترین گام برای بیماران مبتلا به بیماریهای سیستمیک، مشاوره تخصصی است. همکاری میان پزشک عمومی یا متخصص داخلی با متخصص ارتودنسی به کاهش عوارض احتمالی کمک میکند.
انتخاب روشهای درمانی مناسب
در برخی بیماران، ارتودنسی متحرک به دلیل فشار کمتر بر دندانها و لثهها گزینه بهتری نسبت به ارتودنسی ثابت است. انتخاب روش صحیح بر اساس شرایط پزشکی بیمار انجام میشود.
مراقبتهای ویژه در طول درمان
- رعایت دقیق بهداشت دهان و دندان
- استفاده از دهانشویههای ضدباکتری تحت نظر پزشک
- مراجعه منظم برای کنترل قند خون یا وضعیت بیماری زمینهای
- چکاپهای دورهای برای بررسی سلامت لثه و استخوان فک
جمعبندی و توصیه نهایی
دیابت و بیماریهای سیستمیک میتوانند روند درمان ارتودنسی را با چالشهایی همراه کنند. با این حال، در صورت کنترل مناسب بیماری و رعایت اصول مراقبتی، دستیابی به نتایج مطلوب در ارتودنسی امکانپذیر است. توصیه میشود قبل از شروع درمان، بیماران اطلاعات دقیق پزشکی خود را با متخصص ارتودنسی دکتر پروین خرازی در میان بگذارند تا بهترین برنامه درمانی انتخاب شود.
منابع
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0003996920301175?utm_source=chatgpt.com
